وبلاگ شخصی حسینخانی

محدوده قشلاق :کوه زهمگان, سرگشتن, جعفراباد, گدار توت,  تنگ موردان ,چاه افغان  ,بند زردان, چناران, دولت آباد اسفندقه, سرخوئیه, دره گلی ,کلوک

منبع :کتاب تاریخ بافت  

سیاه چادر های عشیره بارانی

                                                     _{فرستنده:سعادت شمس الدینی}

گویش های مردم گنجان- ایل لری

فرستنده:سعادت شمس الدینی

اُستین = رعد و برق-اجرمه=ماست چوپان-اسپنگو= نوعی سبزی-آووست = حامله -اگویر = بد هیبت – بدرو – زشت رو-الوشده=روشن شده-اوارتو=نوعی غذا-اوباد=ابگرم-اوپارس= ورم دندان-اوچک= آب چک-اوخوری=لیوان-اورت = جای پلاس عشایر-اوسار= افسار-اوشا = جایی برای نگهداری حیوانات-اوشین=وسیله ای که خرمن را باد میدهند-اوو=اب-ایشوم = ایل ، طایفه-آب گرمو= غذایی درست شده از سیب زمینی-تخم مرغ و سبزی-بُنکُت=وسیله برای کوبیدن پشت بام-بِیوم=صبح زود-باشو =پدر بزرگ-بافه=گندم یا جو یا...که بعد از درو کردن دسته بندی میشوند-برزه=زخم شانه های خر-بلغور=نخود نیمه خرد شده-بي بي = مادر بزرگ-پَدوفت=ورم کرد-پَرک=نصف-پُت = مو-پُتورو=اندک-پُله تو سرت= نفريني است ، خاك بر سرت-پِتِنگ= خرده ریز-پِتیدن=پنهان شدن-پِشكور=بهم زدن-پِلیشید=سوخت-پاتیله =ظرف بزرگ-پاچه = پا-پاردیم=ریسمانی که از زیر دم الاغ رد میشود-پچل=کثیف-پروک شده= نابود شده-پريش پريشو=باران نم نم-پریزو=جوش روی صورت-پشیر = بوته هایی که روی سر دیوار می گذارند-پله= خاکستر-پنج = ناخن-پنجروك = نيشگون گرفتن-پوز=آب بینی-پوزار= کفش-پوزه = صورت-پیت=پوک-پیدِنه=پونه-پیدار=دو سال پیش-تَمیق=کندو-تَنگ=ریسمانی که از زیر شکم الاغ رد میشود-تِرَشمه=پرت شدن قطرات اب-تِک = شکم-ترشاله= برگه زردآلو-ترویت=نوعی بوته-تغرسه= تگرگ-تمبليس = جفتك زدن الاغ-ته پِسکِلی = باقیمانده غذا-توروه=کوله پشتی چوپان-تیتَک=چشم-جِکیدن=پریدن=جِل=لباس=جغ=چوب اتصال دو گاو در شخم-جوال= مخزن نگهداری آرد-جوغن=هاون-چِِِِلا=کتیرا-چِغَل=پرتاب چوب-چارقد=بزرگتر ازروسری-چاقيد=گرفتن در هوا-چپکی=وارونه-چپوش = کره نر دو ساله-چراغ بادی=فانوس-چریک = جوجه-چشم نکن=نگاه نکن-چغ = حصار دور پلاس-چغوک = گنجشک-چكوت =تكه چوب-چموش = حیوانی که زیر بار نمیرود .-چنته =کیسه سر چارپا برای جو-چیکدون = چینه دان مرغ-حب=قرص-خِرَسم=چو-خِل =: آب بيني-خاک قرمه=خاک سرخ-خرت و پرت = وسائل اضافی بدرد نخور-خرفتو= عضو کوچکی در مغز گوسفند-خلاشه =تکه هیزم-خیط=خجل-خیک=شکم-خیلون=گروه عروسی-خین = خون-دَروم زا=گم شدن گوسفند در حال زاییدن-دارس=داس-دباله =ظرف-دده=خواهر-دستی = دو سنگ برای اسیاب کردن=دق =سکته-دکارت ابزار قیچی مانند برای چیدن پشم و کرک گوسفندان--دولق = گردو غبار--دیلو=گندم هرز--رش گازر = بز سفید گوش بلند--روخ=وسیله ای برای جمع کردن بافه--روده مال=خنده زیاد--روغن پاک=روغن حیوانی--ریتو=روده--زارچ=زرشک--زارنجو=ضعیف--زمحریر = سرمای خیلی شدید--زنینه = زن--ساروق=روسری--سجل=شناسنامه--سزون=ابزار--سكول دو =دويدن بحالت آهسته--سکُچ = سه پایه فلزی برای روی آتش--سنچیل = جمع کردن سنگهای روی زمین های کشاورزی در یک جا--سنگ شيشو =بازي با سنگ--سه پایه =سه تا چوب به هم بسته مخصوص مشک--سه چکو=سرپا نشستن--سیخ شلوار = فاق شلوار--سیفال=زمین بعداز درو--شالکی=گلیم بافته شده از لباس های کهنه--شپو = وسیله ای برای به هم زدن دوغ--شتیل کرده = تقلب کرده--ششت = سنجد--شغز =چوب--شلخته = بارش تند باران--شهليده =له شده--شو = شب--شوم = سرمای همراه با مِه--شیر پالو = صافی شیر--شیوه=سرپایینی--طوراق-اسپار--غافلو=یک نوع مرض صعب العلاج--غلاشور=سر و صدا--غلنگ غلنگ =صداي حركت سريع آب--غله= سنگ بزرگ قله--غلیف ، کماجون = قابلمه--غورومید-تومید=خراب شد--فُكل= كاكل ، موي جلو سر--فرکردن=پروازکردن--فيقو = ساز دهني--قِلَم پا = ساق پا--قارت و قورت = ادعای زیاد--قال=لانه--قام-قایم=پنهان شدن--قاوو=ماستخوری--قتغ = به غذاهای آبکی (سوپ یا آبگوشت ) گویند--قلیه = چربی و گوشت پخته شده با هم--قینوس=حرف مفت--قییه زد=صدا زد--كاسه پشت = لاكپشت--كاكا = برادر--كپيدن = خردن قاووت وامثال آن--كت اورو = سوراخ زير ديوار جهت عبور آب--كتيدن = كوفتن--كروچيد = جويد--كروس كرده = در هم رفته اصطلاحا به سگ وقتي كه دم وسر خود رابه بين پاها ميبرد--كری نميكنه = صرف نمي كنه --كز کرده = گوشه اي مخفي شدن--كل پشكلو=نوعی بازی--كلخنه = كهنه غير قابل استفاده--كلك = چا نه--كليس كليس= صداي سگ--كم براز= ديد كم--كوش= بغل--کَرک=نارس--کَمو=الک--کَن=قنات--کُتینه = چوبی که با آن لباس می شورند--کُچَک=توله سگ--کُچَل=کنار--کُچ = سه پایه سنگی برای اجاق----کُنته=تنه درخت--کُول = شانه ، کتف--کِپَل = باسَن---کِچو=دستبند--کِلِک=چوب پایه پلاس--کِلت=کتری--کِلیس-کَلپَک=آفتاب پرست--کِوار=سایه بان---کاربافو = تارعنکبوت--کاسه چوبی=طغار--کپ=دهان--کت دوموتی= دودکش--کتوک=خانه کوچکی که با سنگ درست میکنند--کرداک = نوعی کفش--کرکیچ = نوعی بوته--کروپ پلاس=چوب--کشوک=ژاکت--کلاک=چوبی که سرش برگشته است--کلای بند= اب بند--کلم پوک=قارچ--کله گذاشته = به مردن یا خوابیدن اطلاق می شود  - کماچ =نانی که چوپان زیر خاکستر میپزد--کوت = سوراخ--کودون=اجاق---کورنات=حنجره---کوگ=کبک---کوله پر=جوب دستی کوتاه---کولولو کشیدن = صدایی که در هنگام شادی و جشن ها خانم ها با حرکت دست و دهان در می آورند---گَجگ = درست و حسابی نیست--گُرده = کلیه--گُرگرفته=آتش گرفته--گُک=قورباغه---گُله=گلوله---گُلوپ=لامپ---گُمه = خانه---گِرگرفته=بهانجو---گِریز=آب دهن---گاچو=گهواره---گالش = کفش پلاستیکی----گپ = گفتگو---گته=میدان---گچی=گوساله---گرارون=سنگ مخصوص نان---گرجین =خرمن کوب قدیمی---گرزنی=چارزانو---گرگا = انشعابات جوي آب---گروك = كلافه---گشتو =مفصل ران به لگن---گل روز=آفتاب گردان---گلمپك = شكل گل از نخهاي رنگي درست شده بالاي سر گهواره كودك--گلوم= قورت آب---گلوملو = جمع ---گم كتك = دار كو ب----گمپ = غنچه---گنه = بزرگ---گوآف= خمیازه---گوره ماست = قاطي كردن شير با دوغ---گوسک=رودخانه شنی و خشک---گوكو رفتن=چهار دست و پا رفتن---گولم=استخر---گولو=پستانك---گوم ندارد = مهارت ندارد----گیسه=بز دو ساله---گیمورچو=خشک شده---لَته = تکه پارچه---لَرد =بیرون----لَل=جوجه پرنده----لُپ = گونه--لِچَک = روسری یا پارچه ای که دور سر می بندند .---لِسک=گدا---لِنگ = پا---لپِره=زمین شیب دار---لپو = دستگیره---لک شو=بلندشو---لگن= نوعی ظرف---لم تخت =بشقاب---لنگ ظار= تا ظهر---لورباد = باد سرد---ليش = لجن---مَکیت=شیرین بیان--مُشتوک= سنگ
--مازوو = سنگ لباس شویی--مرفشو = کیسه ای برای نگهداری قند خورد شده--مرکدخدایی = کسی که مهریه را تعیین میکند---مزحکه = مسخره---مقاش= مو گیر---مکورو= جمع شدن---ملال = مژه---منگال = وسیله برای درو کردن گندم یا جو---منگل = زغال---مور گازر = بز سفید گوش کوتاه---موریک = مورچه---میخو = میخک یا قلمفر----نَشت=نگذاشت----نِشنگ=پیش بینی بد----نخی=اب دان اولیه زمین---نزله= فرقسر---نعچَک=منفی بافی درکار---نغور=دسته گاواهن---ننه=مادر---نو خواسته = جوان سر حال---نون چورک= نان سنتی---نیستو= کسی که غایب است---نیفه = دور کمر شلوار---نیقو= دندان---هُمار=یواش---هانمید= درست حسابی---هرج = تشنگی زیاد که باعث بی حالی شده---هستوم = وسیله ای برای برگرداندن نان روی تابه---هفتوکی = با عجله---هوریز=یورش---وَرم بگرد=زودباش--وازاده = نوه فردی---وخی= بلند شو---ور غل = غلطیدن---ور گل هم = دركنارهم--ورجکیدم= به هوا پریدم--ورجلیدن = دسته بندی کردن--وردو = در حال دویدن--ورزه = نزدیک به زاییدن--ورگالیده =وردوس ایجات=ازجات بلند شو--- مغرورشده--ووسین-اوسین=آن طرف---یراق =ابزار---یک کُفت آب= یک مقدار آب